Çocuk Sağlığı
ASHB unvan değişikliği sınavı için sınavda en çok sorulan bilgiler, kısa ve maddeli; sonunda 12 soruluk test.
📌APGAR (1. ve 5. dk)
kalp hızı, solunum, kas tonusu, refleks, renk;
- 7-10 normal.
- Yenidoğan nabız 120-160, solunum 30-60.
🎯Büyüme
ağırlık 5.
- ayda 2, 1 yaşta 3 katı;
- boy 1 yaşta 1,5 katı.
- Ön fontanel 12-18 ayda, arka 2-3 ayda kapanır.
🧩Çocuk Sağlığı – önemli nokta 3
Süt dişi 6.
- ayda başlar, 20 adet;
- ilk kalıcı diş 6 yaş azısı.
- İlk 6 ay yalnız anne sütü, kolostrum IgA zengini, emzirme 2 yaşa kadar.
📘Çocuk Sağlığı – önemli nokta 4
İlk 24 saatte sarılık patolojiktir.
- Topuk kanı taraması: fenilketonüri, konjenital hipotiroidi, biotinidaz, kistik fibrozis, SMA.
🔎Aşı
HepB 0-1-6.
- ay, BCG 2.
- ay, beşli karma 2-4-6.
- ay, KKK 12.
- ay ve 48.
- ay.
- D vitamini doğumdan, demir 4.
- aydan itibaren.
🧠Moro refleksi 4-6. ayda kaybolur. ABÖS
sırtüstü yatır, sert yatak, sigara yok.
- Koplik lekesi = kızamık;
- boğmacada "horoz ötüşü".
⚖️Çocuk Sağlığı – önemli nokta 7
Ateşli havale 6 ay-5 yaş;
- ağza bir şey sokulmaz.
- Viral enfeksiyonda aspirin verilmez (Reye).
- Dehidratasyonda ORS.
💡Bulaşıcı Çocukluk Hastalıkları
Koplik lekeleri kızamığın patognomonik (tanı koydurucu) bulgusudur ve döküntüden önce ortaya çıkar.
- Kızamıkta ateş, öksürük, burun akıntısı ve konjonktivit ile döküntü yüzden başlayarak aşağıya yayılır.
💡APGAR
APGAR skorlamasında beş ölçüt değerlendirilir: kalp hızı, solunum çabası, kas tonusu, reflekslerin varlığı (uyarana yanıt) ve deri rengi.
- Her biri 0-2 puan alır;
- toplam 7-10 normal kabul edilir.
- Doğum ağırlığı APGAR ölçütü değildir.
💡Reye Sendromu
Çocuklarda ve ergenlerde özellikle suçiçeği ve influenza gibi viral enfeksiyonlar sırasında aspirin kullanımı, akut karaciğer yağlanması ve beyin ödemiyle seyreden, ölümcül olabilen Reye sendromu riskini artırır.
- Bu nedenle çocuklarda ateş düşürücü olarak parasetamol veya ibuprofen tercih edilir.
💡Kabakulak
Kabakulak, tükürük bezlerinin (özellikle parotis bezlerinin) şişmesiyle seyreden viral bir hastalıktır.
- Ergenlik dönemi ve sonrasındaki erkeklerde orşit gelişebilir ve nadiren kısırlığa yol açabilir.
- Diğer komplikasyonları arasında menenjit, pankreatit ve işitme kaybı sayılabilir.
- KKK aşısıyla korunulur.
💡Destek Programları
Sağlık Bakanlığı'nın D Vitamini Destek Programı kapsamında bebeklere doğumdan itibaren (ilk günlerden başlayarak) günlük D vitamini damlası verilir.
- Demir Gibi Türkiye programı kapsamında ise demir eksikliği anemisini önlemek amacıyla bebeklere 4.
- aydan itibaren 12.
- aya kadar profilaktik demir desteği verilir.
- Bu destekler anne sütü alan bebekler için de geçerlidir.
💡Boğmaca
Boğmaca (pertussis), Bordetella pertussis bakterisinin yol açtığı ve damlacık yoluyla bulaşan bir enfeksiyondur.
- Uzun süren öksürük nöbetleri, nöbet sonunda horoz ötüşünü andıran inspirasyon sesi ve öksürük sonrası kusma tipiktir.
- Küçük bebeklerde solunum durması gibi ağır komplikasyonlara yol açabilir.
- DaBT-İPA-Hib-HepB aşısıyla korunulur.
💡Büyüme
Sağlıklı bebek doğum ağırlığını yaklaşık 5.
- ayda iki katına, 1 yaşında üç katına çıkarır.
- Boy 1 yaşında doğum boyunun yaklaşık 1,5 katına ulaşır.
- Ön fontanel genellikle 12-18 ayda kapanır;
- arka fontanel 2-3 ayda kapanır.
- Süt dişleri 20 adettir ve 6.
💡Aşı Takvimi
Türkiye rutin aşı takvimine göre KKK aşısının ilk dozu 12.
- ayda, rapel dozu 48.
- ayda (ilkokul 1.
- sınıf) uygulanır.
- Hepatit B doğumda, 1.
- ayda ve 6.
💡ABÖS
ABÖS riskini azaltmak için bebek sırtüstü yatırılmalı, sert ve düz yatak kullanılmalı, yatakta yastık, yorgan ve yumuşak oyuncak bulundurulmamalı, aşırı ısınma ve sigara dumanından kaçınılmalıdır.
- Anne sütüyle beslenme de koruyucudur.
- Yüzüstü yatırma ve aşırı örtme risk etkenleridir.
💡Yenidoğan Taraması
Sağlık Bakanlığı'nın Yenidoğan Tarama Programı kapsamında topuk kanından fenilketonüri, konjenital hipotiroidi, biotinidaz eksikliği, kistik fibrozis ve spinal müsküler atrofi (SMA) taraması yapılır.
- Ayrıca işitme ve gelişimsel kalça displazisi taramaları uygulanır.
- Tip 1 diyabet topuk kanı taraması kapsamında değildir.
💡Kalça Displazisi
Gelişimsel kalça displazisi, kalça ekleminin normal gelişmemesidir.
- Yenidoğan döneminden itibaren fizik muayeneyle taranır;
- risk etkenleri bulunan bebeklerde (ailede öykü, makat geliş, kız cinsiyet) ultrasonla değerlendirilir.
- Bacakları düz ve bitişik olarak sıkıca bağlayan geleneksel kundaklama riski artırır.
💡Yenidoğan Vital Bulguları
Yenidoğanda normal kalp hızı dakikada yaklaşık 120-160, solunum sayısı ise 30-60'tır.
- Yaş ilerledikçe kalp hızı ve solunum sayısı azalır.
- Yetişkinde kalp hızı 60-100, solunum 12-20 civarındadır.
💡Dehidratasyon
Bebeklerde dehidratasyon belirtileri arasında ön fontanelin çökmesi, gözlerin çukurlaşması, ağlarken gözyaşı olmaması, ağız ve dilin kuruluğu, idrar miktarının azalması, deri turgorunun azalması, halsizlik ve uykuya eğilim yer alır.
- Bebeğin her zamanki gibi oynaması ve iştahla emmesi dehidratasyon belirtisi değildir.
- Tedavide ağızdan sıvı-elektrolit çözeltisi (ORS) verilir ve emzirme sürdürülür.
💡Yenidoğan Sarılığı
Fizyolojik sarılık genellikle 2-3.
- günde başlar ve 1-2 haftada kendiliğinden geçer.
- İlk 24 saatte ortaya çıkan sarılık patolojiktir;
- kan uyuşmazlığı (Rh, ABO), enfeksiyon gibi nedenler araştırılmalıdır.
- Uzun süren sarılık (term bebekte 2 haftadan fazla) da patolojik kabul edilir.
💡Yenidoğan Refleksleri
Moro refleksi ani ses ya da baş pozisyonunun aniden değişmesiyle kolların iki yana açılıp ardından kapanmasıdır;
- yaklaşık 4-6.
- ayda kaybolur.
- Refleksin hiç olmaması ya da asimetrik olması sinir sistemi hasarı veya kırık (ör.
- klavikula) belirtisi olabilir.
💡Romatizmal Ateş
Akut romatizmal ateş, tedavi edilmemiş A grubu beta hemolitik streptokok boğaz enfeksiyonundan sonra gelişebilen bir tablodur.
- Eklem, kalp (kapak hasarı), deri ve sinir sistemini etkileyebilir.
- Önlenmesinde temel yaklaşım, streptokok boğaz enfeksiyonunun uygun antibiyotikle ve önerilen süre boyunca tam olarak tedavi edilmesidir.
🎯Test: kendini dene (12 soru)
Şıkka dokun, hemen görürsün. Yanlış yaptığın sorunun açıklamasını mutlaka oku.
Bu özet bilgilendirme amaçlıdır. memurodak.tr