Çocuğu Tanıma Teknikleri
ASHB unvan değişikliği sınavı için sınavda en çok sorulan bilgiler, kısa ve maddeli; sonunda 12 soruluk test.
📌Test dışı teknikler
gözlem, görüşme, anekdot, kontrol listesi, derecelendirme ölçeği, sosyometri, "Kimdir bu?", vaka incelemesi, otobiyografi.
🎯Kayıt türleri
anekdot, olay (sıklık), süre, zaman örneklemesi, kronolojik (sürekli) kayıt.
🧩Sosyometri
yıldız, yalnız (izole), çift, klik.
- Portfolyo: gelişim dosyası.
📘Gözlem hataları
hale etkisi, merkezî eğilim, cömertlik, mantıksal hata.
- Görüşme: yapılandırılmış, yarı yapılandırılmış, yapılandırılmamış.
💡Kontrol Listesi
Kontrol listesi, gözlenecek davranış veya becerilerin listelendiği ve bunların var olup olmadığının (evet/hayır) işaretlendiği bir araçtır.
- Davranışın derecesini veya niteliğini göstermez.
💡Gözlem Kaydı
Olay (sıklık) kaydında, belirli bir zaman diliminde hedef davranışın kaç kez gerçekleştiği sayılır.
- Başlangıcı ve sonu belirgin, ayrık davranışlar (vurma, el kaldırma) için uygundur.
💡Anekdot
Anekdot kaydı, çocuğun davranışlarına ilişkin önemli ve anlamlı olayların gözlendiği anda veya hemen sonra, tarih, saat ve ortam belirtilerek nesnel biçimde kaydedilmesidir.
- Gözlem ile yorum birbirinden ayrı yazılmalıdır.
💡Görüşme
Yarı yapılandırılmış görüşmede önceden hazırlanmış bir görüşme formu bulunur;
- ancak görüşmeci gerektiğinde soruların sırasını değiştirebilir, ek ve sondaj soruları sorarak konuyu derinleştirebilir.
- Hem karşılaştırılabilir veri hem de esneklik sağladığı için aile görüşmelerinde sıkça kullanılır.
💡Zaman Örneklemesi
Zaman örneklemesinde gözlem süresi eşit aralıklara bölünür ve belirlenen aralıklarda davranışın olup olmadığı kaydedilir.
- Sık görülen davranışlarda ve birden fazla çocuğun gözlenmesinde pratiktir.
💡Sosyometri
Sosyometride hiç seçilmeyen birey yalnız veya ihmal edilmiş (izole), birbirini karşılıklı seçen iki birey çift (karşılıklı seçim), çok sayıda seçim alan birey ise yıldız (popüler) olarak adlandırılır.
- Kendi aralarında birbirini seçen küçük gruplar klik olarak tanımlanır.
- Olumsuz seçim ("en az kiminle") yapılırsa reddedilen bireyler de belirlenebilir.
💡"Kimdir Bu?"
"Kimdir bu?" tekniğinde öğrencilere olumlu ve olumsuz davranış özellikleri içeren tanımlar verilir ve bu özelliklere uyan arkadaşlarını belirtmeleri istenir.
- Böylece öğrencilerin akranları tarafından nasıl algılandığı belirlenir.
💡Gözlem Hataları
Hale (halo) etkisi, gözlemcinin bireyin bir özelliği hakkındaki genel izleniminin diğer özelliklerine ilişkin değerlendirmelerini etkilemesidir.
- Olumlu yönde olabileceği gibi olumsuz yönde ("şeytan boynuzu etkisi") de olabilir.
💡Gözlem Türleri
Doğal gözlem, davranışların kendiliğinden oluştuğu doğal ortamında (bahçe, sınıf, ev), gözlemcinin müdahalesi olmadan izlenmesidir.
- Çocuğun gerçek davranışlarını yansıtır, ancak gözlenmek istenen davranışın ortaya çıkması beklenmelidir.
- Yapılandırılmış gözlemde ise ortam araştırmacı tarafından düzenlenir.
💡Vaka İncelemesi
Vaka incelemesi, bir bireyin özel bir sorunu ya da durumu hakkında farklı teknik ve kaynaklardan elde edilen bilgilerin bir araya getirilerek ayrıntılı ve bütüncül biçimde incelenmesidir.
- Çocuğu tanıma tekniklerinin en kapsamlısıdır;
- sorunun nedenlerini anlamaya ve müdahale planlamaya yöneliktir.
💡Aile Bilgi Formu
Aile bilgi formu, aileden çocuğun gelişim öyküsü, sağlık durumu, alışkanlıkları ve ilgi alanları hakkında yazılı bilgi toplamak için kullanılan anket türünde bir araçtır.
- Çocuğu tanımada ailenin bilgisi önemli bir kaynaktır.
💡Portfolyo
Portfolyo (gelişim dosyası, ürün dosyası), çocuğun zaman içindeki gelişimini ve öğrenmesini gösteren ürünlerin amaçlı ve sistematik olarak toplanmasıdır.
- Süreç değerlendirmesi sağlar ve çocuğun kendi ürünlerini seçmesine olanak tanıyarak öz değerlendirmeyi destekler.
- MEB okul öncesi programında da kullanılır.
💡Sınıflama
Test dışı teknikler;
- gözlem, görüşme, anekdot, sosyometri, "Kimdir bu?", vaka incelemesi, otobiyografi, anket ve problem tarama listesi gibi standartlaştırılmamış yöntemlerdir.
- Zekâ testi, yetenek testi ve başarı testleri gibi standartlaştırılmış ölçme araçları test teknikleri arasında yer alır.
💡Nesnellik
Nesnel gözlem için gözlenecek davranışlar önceden tanımlanmalı, gözlem farklı zaman ve ortamlarda tekrarlanmalı ve olgular ile yorumlar ayrı tutulmalıdır.
- Gözlemcinin önceden duyduğu bilgilere ve ön yargılara dayanması gözlemi yanlılaştırır (hale etkisi gibi).
- Bu nedenle D yanlıştır.
🎯Test: kendini dene (12 soru)
Şıkka dokun, hemen görürsün. Yanlış yaptığın sorunun açıklamasını mutlaka oku.
Bu özet bilgilendirme amaçlıdır. memurodak.tr