Temel Dinî Bilgiler
ASHB unvan değişikliği sınavı için sınavda en çok sorulan bilgiler, kısa ve maddeli; sonunda 12 soruluk test.
📌Temel Dinî Bilgiler – önemli nokta 1
İman esasları 6, İslam'ın şartları 5.
- Ehl-i sünnet itikadi: Mâtürîdî, Eş'arî;
- fıkhi: Hanefî, Mâlikî, Şâfiî, Hanbelî.
🎯Melekler
Cebrâil vahiy, Mîkâil tabiat, İsrâfil sûr, Azrâil ölüm, Kirâmen Kâtibîn amelleri yazar.
- Kitaplar: Tevrat-Mûsâ, Zebur-Dâvûd, İncil-Îsâ.
🧩Allah'ın zâtî sıfatları
vücûd, kıdem, bekâ, vahdâniyet, muhâlefetün li'l-havâdis, kıyâm bi-nefsihî.
- Sübûtî: hayat, ilim, semi, basar, irade, kudret, kelâm, tekvin.
📘Peygamberlerin sıfatları
sıdk, emanet, ismet, fetânet, tebliğ.
- Kader: ezelî takdir;
- kaza: takdirin gerçekleşmesi.
🔎Kur'an
114 sure;
- cem Hz.
- Ebû Bekir (Zeyd b.
- Sâbit), çoğaltma Hz.
- Osman;
- tertip tevkîfîdir.
🧠Temel Dinî Bilgiler – önemli nokta 6
Hanefî abdest farzları 4 (yüz, kollar, başın 1/4'ü mesh, ayaklar);
- gusül 3 (ağız, burun, beden);
- teyemmüm 2 (niyet, mesh).
- Eşe dokunmak Hanefî'ye göre abdesti bozmaz.
⚖️Namaz
6 şart (hadesten ve necasetten taharet, setr-i avret, kıble, vakit, niyet) + 6 rükün (iftitah tekbiri, kıyam, kıraat, rükû, secde, ka'de-i ahîre).
- Vacip terkinde sehiv secdesi.
📊Temel Dinî Bilgiler – önemli nokta 8
Vitir vacip, 3 rekât, kunut;
- bayram namazı vacip, hutbe sonra;
- cuma 2 rekât, hutbe önce;
- cenaze farz-ı kifâye, 4 tekbir.
- Teravih sünnet, 20 rekât.
🗂️Oruç
kasten bozma (Ramazan) = kaza + 60 gün kefaret;
- hata ile = yalnız kaza;
- unutarak yemek bozmaz.
- Fidye: iyileşme ümidi olmayan.
✅Zekât
nisap altın 80,18 gr, 1/40, havl şartı;
- usûl, fürû ve eşe verilmez;
- temlik şartı (cami inşaatına verilmez).
- Öşür 1/10 veya 1/20.
- Fitre vacip.
💡Hac farzları
ihram, Arafat vakfesi, ziyaret tavafı;
- vacip terki = dem.
- Umre farzları: ihram, tavaf.
- Temettu ve kıranda şükür kurbanı vacip.
📝Kurban
koyun-keçi 1, sığır 2, deve 5 yaş;
- büyükbaş 7 kişiye kadar;
- mukim ve nisap sahibine vacip.
- Seferde 4 rekâtlı farzlar 2 kılınır (90 km, 15 gün).
- Mesh: mukim 24 saat, yolcu 72 saat.
💡Kaza Namazı
Hanefilere göre vaktinde kılınamayan farz namazların kazası farz, vitir namazının kazası vaciptir.
- Sünnet namazların kazası yoktur.
- Bunun istisnası, sabah namazının farzıyla birlikte kaçırılan sünnetidir;
- aynı gün öğle vaktine kadar farzla birlikte kaza edilir.
- Kaza namazı kerâhet vakitleri dışında her zaman kılınabilir.
💡Ezan
"Es-salâtü hayrun mine'n-nevm" cümlesi "Namaz uykudan hayırlıdır" anlamına gelir ve yalnızca sabah ezanında "Hayye ale'l-felâh" cümlesinden sonra iki kez okunur.
💡Mezhepler
Ehl-i sünnetin iki temel itikadi mezhebi Mâtürîdîlik (İmam Mâtürîdî) ve Eş'arîliktir (İmam Eş'arî).
- Türkiye'de itikatta Mâtürîdîlik, fıkıhta Hanefilik yaygındır;
- Doğu ve Güneydoğu Anadolu'nun bazı bölgelerinde fıkıhta Şâfiîlik de yaygındır.
- Hanefilik, Mâlikîlik, Şâfiîlik ve Hanbelîlik ise fıkhi (amelî) mezheplerdir.
💡Hac – Ceza
Haccın bir farzı (rüknü) terk edilirse hac geçersiz olur.
- Vaciplerinden biri mazeretsiz terk edilirse hac geçerli olmakla birlikte ceza olarak Harem bölgesinde bir kurban (dem) kesilmesi gerekir.
- Müzdelife vakfesi Hanefilere göre vaciptir.
💡Adak
Adak, kişinin dinen yapması gerekmeyen bir ibadeti kendisine vacip kılmasıdır;
- adanan şeyin yerine getirilmesi vacip olur.
- Hanefilere göre adak kurbanının etinden adakta bulunan kişi, usûlü (anne, baba vb.) ve fürûu (çocuklar, torunlar) yiyemez;
- etin tamamı yoksullara dağıtılır.
- Adağın dil ile söylenmesi gerekir;
- yalnızca kalpten geçirmek adak olmaz.
💡Akîka
Akîka, yeni doğan bir çocuk için Allah'a şükür amacıyla kesilen kurbandır.
- Hanefilere göre mubah veya müstehaptır;
- farz ya da vacip değildir.
- Doğumun yedinci günü kesilmesi tavsiye edilir.
- Eti, kurban eti gibi dağıtılabilir ve sahibi de yiyebilir.
💡Fıkhi Hükümler
Hanefilere göre vacip, yapılması kesin olarak istenmekle birlikte delili farz derecesinde kesin olmayan fiillerdir.
- Terk edilmesi günahtır, ancak inkâr edilmesi küfrü gerektirmez.
- Vitir namazı, bayram namazları ve kurban kesmek Hanefilere göre vaciptir.
💡Zekât Verilmeyenler
Bir kişi usûlüne (anne, baba, dede, nine) ve fürûuna (çocuk, torun) zekât veremez;
- çünkü bunların bakımı zaten onun sorumluluğundadır.
- Eşler de birbirine zekât veremez.
- Muhtaç durumdaki kardeş, amca, dayı, hala ve teyze gibi diğer akrabalara ise zekât verilebilir;
- hatta yakın akrabaya verilmesi daha faziletlidir.
💡Mekkî-Medenî
Yaygın görüşe göre hicretten önce inen sureler Mekkî, hicretten sonra inen sureler Medenîdir.
- Mekkî sureler çoğunlukla tevhid, ahiret ve peygamberlik gibi iman esaslarını işler;
- ayetleri genellikle kısadır.
- Medenî sureler ise ibadet, aile, ticaret ve toplumsal düzenle ilgili hükümleri ağırlıklı olarak içerir.
💡Abdesti Bozanlar
Hanefilere göre bir erkeğin eşinin tenine dokunması abdesti bozmaz.
- Şâfiîlere göre ise karşı cinsten mahrem olmayan birine doğrudan dokunmak abdesti bozar.
- Hanefilere göre vücuttan kan, irin gibi pis bir sıvının çıkıp akması, ağız dolusu kusmak ve rükûlu-secdeli bir namazda kahkaha ile gülmek abdesti bozar.
💡Oruç – Fidye
Fidye;
- yaşlılık ya da iyileşme ümidi olmayan bir hastalık nedeniyle oruç tutamayan ve kaza etme imkânı da bulunmayan kişinin, tutamadığı her gün için bir fakiri doyuracak miktarı (bir fıtır sadakası kadar) ödemesidir.
💡Mîkat
Mîkat yerleri şunlardır: Medine yönünden gelenler için Zülhuleyfe, Şam (Suriye) yönünden gelenler için Cuhfe, Necid yönünden gelenler için Karnü'l-menâzil, Yemen yönünden gelenler için Yelemlem ve Irak yönünden gelenler için Zâtü Irk.
- Türkiye'den uçakla Cidde'ye gidenler genellikle uçakta veya uygun bir yerde mîkat hizasında ihrama girer.
💡Kader ve Kaza
Kader, Allah'ın ezelden ebede kadar olacak her şeyi zamanını, yerini ve niteliklerini bilmesi ve takdir etmesidir.
- Kaza ise ezelde takdir edilen şeylerin zamanı gelince Allah tarafından yaratılıp gerçekleştirilmesidir.
- Ehl-i sünnete göre kader inancı insanın cüzî iradesini ve sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
💡Teyemmüm
Hanefilere göre teyemmümün farzları niyet ve mesh olmak üzere ikidir.
- Mesh, eller temiz toprak veya toprak cinsinden bir şeye vurularak bir kez yüzün, ikinci vuruşta kolların dirseklerle birlikte mesh edilmesidir.
- Teyemmüm hem abdest hem de gusül yerine alınabilir.
- Ancak su bulunmaması veya kullanılmasına bir engel (hastalık gibi) bulunması gerekir.
💡Hadis Kitapları
Kütüb-i Sitte, Sünnî gelenekte en güvenilir kabul edilen altı hadis kitabıdır: Buhârî ve Müslim'in Sahîh'leri ile Ebû Dâvûd, Tirmizî, Nesâî ve İbn Mâce'nin Sünen'leri.
- Mesnevî ise Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin tasavvufi eseridir, hadis kitabı değildir.
💡Kurban Eti
Kurban etinin üçe bölünerek bir kısmının yoksullara, bir kısmının akraba, komşu ve dostlara verilmesi, bir kısmının da aile için ayrılması müstehaptır.
- Kurban sahibi kendi (vacip) kurbanının etinden yiyebilir.
- Kurbanın eti, derisi veya herhangi bir parçası satılamaz ve kasaba ücret olarak verilemez.
🎯Test: kendini dene (12 soru)
Şıkka dokun, hemen görürsün. Yanlış yaptığın sorunun açıklamasını mutlaka oku.
Bu özet bilgilendirme amaçlıdır. memurodak.tr