Aile Sosyolojisi
ASHB unvan değişikliği sınavı için sınavda en çok sorulan bilgiler, kısa ve maddeli; sonunda 8 soruluk test.
📌Parsons
çekirdek ailenin iki işlevi (birincil toplumsallaşma, yetişkin kişiliğinin dengelenmesi);
- araçsal-dışavurumcu rol.
🎯Yerleşim
atayerli, anayerli, yeniyerli.
- Evlilik: monogami, poligini, poliandri;
- endogami-egzogami.
🧩Aile Sosyolojisi – önemli nokta 3
Türkiye'de çekirdek aile yaygın, akraba dayanışması sürüyor, hane büyüklüğü azalıyor (TAYA).
💡Feminist Kuram
Feminist kuram, ailedeki işbölümünün doğal değil, toplumsal olarak inşa edildiğini vurgular.
- Ücretsiz ev emeğinin ve bakım emeğinin (çocuk, yaşlı, hasta bakımı) büyük ölçüde kadınlara yüklenmesine, toplumsal cinsiyet rollerine ve aile içi eşitsiz güç ilişkilerine dikkat çeker.
- Kadınların çalışmasına rağmen ev işlerini sürdürmesi "ikinci vardiya" (Hochschild) kavramıyla ifade edilir.
💡Yerleşim Kuralları
Evlilik sonrası yerleşim kurallarında atayerlilik (patrilokal/virilokal) erkeğin ailesinin yanına, anayerlilik (matrilokal) kadının ailesinin yanına, yeniyerlilik (neolokal) ise her iki aileden ayrı yeni bir haneye yerleşmeyi ifade eder.
- Modern çekirdek ailede yeniyerlilik yaygındır.
💡Parsons
Parsons'a göre sanayileşmeyle birlikte ailenin üretim, eğitim gibi birçok işlevi diğer kurumlara geçmiş, çekirdek aile iki temel işlevde uzmanlaşmıştır: çocukların birincil toplumsallaşması ve yetişkinlerin kişiliğinin duygusal olarak dengelenmesi.
- Parsons ayrıca eşler arasında araçsal (erkek) ve dışavurumcu (kadın) rol ayrımı yapmış, bu görüş feministlerce eleştirilmiştir.
💡Aile Tipleri
Geçiş tipi (parçalanmış geniş) aile, çekirdek aileye eşlerden birinin dul kalmış ebeveyni gibi bir veya birkaç akrabanın eklendiği aile tipidir;
- geniş aileden çekirdek aileye geçişin bir aşaması olarak değerlendirilir.
- Tek ebeveynli aile ise ebeveynlerden biri ve çocuklardan oluşur.
💡Evlilik Türleri
Poligami (çok eşlilik) iki türe ayrılır: poligini (bir erkeğin birden fazla kadınla evliliği) ve poliandri (bir kadının birden fazla erkekle evliliği).
- Poliandri oldukça nadirdir;
- Tibet ve Hindistan'ın bazı bölgelerinde görülmüştür.
💡Le Play
Le Play üç aile tipi tanımlamıştır.
- Ataerkil ailede evli çocuklar baba otoritesi altında birlikte yaşar.
- Kök (gövde) ailede miras tek bir çocuğa geçer ve aile evi ile gelenek sürdürülür;
- diğer çocuklar evden ayrılır.
- İstikrarsız ailede ise çocuklar yetişince evden ayrılır ve aile dağılır;
- Le Play bunu sanayi toplumuyla ilişkilendirmiştir.
💡Engels
Engels'e göre tek eşli ataerkil aile, özel mülkiyetin ortaya çıkışı ve erkeklerin mülklerini kendi biyolojik çocuklarına miras bırakma isteğiyle birlikte gelişmiştir.
- Bu durum kadının toplumsal konumunun gerilemesine yol açmıştır.
- Eser Marksist ve feminist aile çözümlemelerini etkilemiştir.
💡Türkiye'de Aile
Türkiye'de kentleşmeyle çekirdek aile yaygınlaşmış, ortalama hane büyüklüğü azalmıştır.
- Ancak geniş aile özellikle kırsal kesimde ve bazı bölgelerde hâlâ görülmektedir.
- Ayrıca çekirdek ailelerde bile akrabalarla yoğun dayanışma ilişkileri sürmektedir.
- Bu nedenle geniş ailenin bütünüyle ortadan kalktığı ifadesi yanlıştır.
🎯Test: kendini dene (8 soru)
Şıkka dokun, hemen görürsün. Yanlış yaptığın sorunun açıklamasını mutlaka oku.
Bu özet bilgilendirme amaçlıdır. memurodak.tr