Siyaset Sosyolojisi
ASHB unvan değişikliği sınavı için sınavda en çok sorulan bilgiler, kısa ve maddeli; sonunda 10 soruluk test.
📌Weber
geleneksel, karizmatik, yasal-ussal otorite.
🎯Michels
oligarşinin tunç yasası.
- Pareto: seçkinlerin dolaşımı (tilkiler-aslanlar).
- Mosca: yönetici sınıf.
🧩Gramsci
hegemonya (rıza), organik aydın.
- C.
- W.
- Mills: iktidar seçkinleri (ordu, şirketler, siyaset);
- karşıtı Dahl'ın çoğulculuğu.
💡Weber – Devlet
Weber devleti, belirli bir toprak parçası üzerinde meşru fiziksel şiddet kullanma tekelini başarıyla elinde bulunduran insan topluluğu olarak tanımlar.
- Bu tanımda belirleyici olan şiddet araçlarının tekelleştirilmesi ve bunun meşru kabul edilmesidir.
💡Karizmanın Rutinleşmesi
Weber'e göre karizmatik otorite liderin olağanüstü kişisel niteliklerine dayandığından istikrarsızdır.
- Liderin ölümü ya da zamanın geçmesiyle karizma geleneklere veya yasal-ussal kurallara dönüşerek kalıcı hâle gelir;
- buna karizmanın rutinleşmesi denir.
💡Pareto
Pareto'ya göre her toplum yöneten seçkinler ve yönetilen kitleler olarak ikiye ayrılır.
- Seçkinler kurnazlık ve ikna ile yöneten "tilkiler" ve güç kullanan "aslanlar" arasında sürekli el değiştirir.
- Pareto buna seçkinlerin dolaşımı demiş ve "Tarih, aristokrasilerin mezarlığıdır" demiştir.
- Gaetano Mosca da yönetici sınıf kavramıyla klasik seçkinci kuramın kurucularındandır.
💡Mills
Mills'e göre ABD'de iktidar;
- askeri (ordu), ekonomik (büyük şirketler) ve siyasal (federal yürütme) kurumların tepesindeki, birbirine bağlı ve benzer toplumsal kökenden gelen küçük bir seçkin grubunda toplanmıştır.
- Bu görüş, iktidarın farklı gruplar arasında dağıldığını savunan çoğulcu (plüralist) yaklaşıma (Robert Dahl) karşıdır.
💡Tocqueville
Alexis de Tocqueville, "Amerika'da Demokrasi" eserinde ABD'deki eşitlik ortamını, gönüllü dernekleri ve yerel özyönetimi incelemiştir.
- Bunların bireyleri kamusal yaşama katarak demokrasiyi güçlendirdiğini savunmuştur.
- Aynı zamanda çoğunluğun azınlık ve birey üzerinde baskı kurması tehlikesine (çoğunluğun tiranlığı) dikkat çekmiştir.
💡Sivil Toplum
Sivil toplum, devletin dışında kalan ve bireylerin ortak çıkar ve değerler etrafında gönüllü olarak örgütlendiği dernek, vakıf, sendika, meslek odaları ve gönüllü kuruluşlar gibi yapıları kapsar.
- Tocqueville'den bu yana demokrasinin ve siyasal katılımın önemli bir unsuru olarak görülür.
💡Michels
Michels "Siyasal Partiler" (1911) eserinde, büyük örgütlerin teknik ve örgütsel zorunluluklar nedeniyle kaçınılmaz olarak bir oligarşiye dönüştüğünü ileri sürmüş ve buna oligarşinin tunç yasası demiştir: "Örgüt diyen oligarşi der."
💡Weber
Weber üç ideal tip otorite ayırt eder: geleneksel (gelenek ve göreneklere dayanan, ör.
- monarşi), karizmatik (liderin olağanüstü kişisel niteliklerine dayanan) ve yasal-ussal (yasalara, kurallara ve bürokratik düzene dayanan).
- Modern devlet yasal-ussal otoritenin tipik örneğidir.
💡Gramsci
Gramsci'ye göre hegemonya, egemen sınıfın kendi dünya görüşünü toplumun geneline "sağduyu" olarak kabul ettirerek rıza yoluyla egemenlik kurmasıdır.
- Devlet zor ile rızanın bileşimidir;
- sivil toplum hegemonyanın üretildiği alandır.
- Gramsci ayrıca "organik aydın" kavramını geliştirmiştir.
💡Siyasal Toplumsallaşma
Siyasal toplumsallaşma, bireyin siyasal değer, tutum, inanç ve davranışlarını öğrendiği yaşam boyu süren bir süreçtir.
- Aile (özellikle erken dönemde), okul, akran grupları, medya ve siyasal partiler bu sürecin başlıca araçlarıdır.
🎯Test: kendini dene (10 soru)
Şıkka dokun, hemen görürsün. Yanlış yaptığın sorunun açıklamasını mutlaka oku.
Bu özet bilgilendirme amaçlıdır. memurodak.tr